Vorige week maakten we een blogpost over de werpkoot die gevonden was… Dat was een teenbotje van een rund, dat gebruikt werd bij een (kinder)spel. Vaak werd het botje waar mee gegooid werd (de zogenaamde ‘werpkoot’) verzwaard. Op het Yesser botje was lood te zien op de bovenkant.
Deze week zijn we verder op onderzoek uitgegaan hoe de Yesser werpkoot was gemaakt. Onder toezicht van radioloog Rienhart Wolf, docent Medische beeldvorming aan de hogeschool Hanze, is het botje bestudeerd samen met studenten van de radiologie opleiding. Daar hebben ze verschillende technieken om normaliter mee aan de binnenkant van menselijke lichamen te kijken, zoals CT-scanners en röntgenkamers.
Met deze technieken hebben we geprobeerd om aan de binnenkant van ons botje te kijken, met wisselend succes. Een CT-scan (Computer Tomografie) maakt gedetailleerde 3D-dwarsdoorsnedes doordat een röntgenbuis razendsnel om de persoon (in dit geval de vondst) heendraait in de witte tunnel die eruit ziet als een donut. Een röntgenstraal (röntgenstraling) is een onzichtbare vorm van elektromagnetische straling met een zeer hoge energie. Deze straling kan gemakkelijk door zachte weefsels in het lichaam heen dringen, maar wordt tegengehouden door dichtere materialen zoals botten. Door deze verschillen in dichtheid ontstaat een plaatje van de binnenkant van personen of objecten.
De detectoren vangen de straling op en een computer berekent hoe de doorsnede eruit zou moeten zien. Normaliter moet een patient alle metalen sieraden afdoen, want sieraden, ritsen en piercings verstoren de beelden van een CT-scan aanzienlijk: ze blokkeren de röntgenstraling of zorgen voor witte strepen (artefacten) op de foto’s, waardoor de arts belangrijke details mist. De CT-scan van de werpkoot laat zien dat dit inderdaad een probleem is. Het botje is zichtbaar als het stralende middelpunt van een cirkel aan ongewenste witte strepen (zie hieronder, links).
Door de software nog meer berekeningen te laten uitvoeren (zogenaamde high-end 3D-CT) is het mogelijk om toch de ruimtelijke (3D) vorm en samenstelling van het object te benaderen (hierboven, midden). Op dit plaatje is het lood geel gekleurd, en het bot wit. Maar de mooiste weergave was toch gewoon met ‘ouderwetse‘ röntgen-opname (hierboven, rechts). Haarscherp is te zien hoe de binnenkant van het teenbotje met gesmolten lood gevuld moet zijn geweest: het lood is onderin immers breder dan het geboorde gat aan de bovenzijde!
Met dank aan de opleing MBRT (Medisch Beeldvormende en Radiotherapeutische Technieken) en Hogeschool Hanze